Zaznacz stronę

[div_left]{rokbox align=|left|}images/stories/ev.jpg{/rokbox}[/div_left]EV jest jednostką określającą ilość światła jakie zostanie zarejestrowane przez materiał światłoczuły. Ta prościutka definicja zamyka w sobie trzy parametry jakimi dysponuje fotograf, które regulują ilość rejestrowanego światła.

  • Wartość przysłony – im większa „dziura” w obiektywie tym więcej światła pada na materiał światłoczuły.
  • Czas – im dłużej jest eksponowany materiał światłoczuły, tym więcej fotonów zostanie zarejestrowanych.
  • Czułość – im wyższa czułość (wzmocnienie sygnału) tym większa ilość fotonów zostanie zarejestrowana przez materiał światłoczuły.


EV – exposure value – wartość ekspozycji

EV jest jednostką określającą ilość światła jakie zostanie zarejestrowane przez materiał światłoczuły. Ta prościutka definicja zamyka w sobie trzy parametry jakimi dysponuje fotograf, które regulują ilość rejestrowanego światła.

  • Wartość przysłony – im większa „dziura” w obiektywie tym więcej światła pada na materiał światłoczuły.
  • Czas – im dłużej jest eksponowany materiał światłoczuły, tym więcej fotonów zostanie zarejestrowanych.
  • Czułość – im wyższa czułość (wzmocnienie sygnału) tym większa ilość fotonów zostanie zarejestrowana przez materiał światłoczuły.

Przyrost wartości ekspozycji (EV) jest logarytmiczny – jedna jednostka EV to dwa razy więcej/mniej rejestrowanego światła. Wynikają z tego ciekawe zależności.

Zastanawiasz się może dlaczego stopnie przysłony mają tak „dziwne” wartości – 1,4, 2,8, 5,6, 16? Poszczególne stopnie przysłony wyznacza się, mnożąc wartość poprzedzającego stopnia razy pierwiastek kwadratowy z 2 (1,4142). Wynika to z kwadratowego przyrostu powierzchni względem wartości liniowych. Z przybliżenia tych iloczynów powstaje nam ciąg stopni przysłon. Ciąg zaczyna się od f/1.


0EV

-1EV

-2EV

-3EV

-4EV

-5EV

-6EV

-7EV

-8EV

-9EV

1

1*1,41

1,4*1,41

2*1,41

2,8*1,41

4*1,41

5,6*1,41

8*1,41

11*1,41

16*1,41

f/1

f/1,4

f/2

f/2,8

f/4

f/5,6

f/8

f/11

f/16

f/22

Różnica pomiędzy poszczególnymi stopniami przysłony wynosi 1EV – np. zwiększenie stopnia przysłony z f/2 do f/2,8 daje w efekcie dwukrotny spadek ilości światła padającego na element światłoczuły. Pomiędzy f/1 i f/22 jest 9 EV różnicy.

Z czasem otwarcia migawki jest nieco prościej. Dwa razy dłuższy czas – dwa razy więcej światła padającego na materiał światłoczuły, dwa razy krótszy czas, dwa razy mniej światła.

0EV

-1EV

-2EV

-3EV

-4EV

-5EV

-6EV

-7EV

-8EV

-9EV

1

1/2

1/4

1/8

1/15

1/30

1/60

1/125

1/250

1/500

Czułość materiału jest wyskalowana logarytmicznie. Im większa czułość, tym więcej padających na film czy matrycę fotonów jest rejestrowana.

0EV

1EV

2EV

3EV

4EV

5EV

6EV

100

200

400

800

1600

3200

6400

Do tej pory mówiłem o wartości ekspozycji w oderwaniu od fotograficznej rzeczywistości. Skala wartości ekspozycji gdzieś musi się zacząć. Wartość ekspozycji jest wyskalowana w następujący sposób:

0EV to ilość światła rejestrowanego przez materiał światłoczuły w aparacie przy przysłonie f/1 w czasie 1 sekundy, na materiale o czułości ISO 100.

Względnie i bezwzględnie

W jednostkach EV można wyrazić względną różnicę pomiędzy dwoma nastawieniami parametrów aparatu, bez odnoszenia się do 0EV.

  • Pomiędzy ustawieniem f/2 i f/8 są 4 EV różnicy.
  • Pomiędzy czasem otwarcia migawki 1/30 i 1/125 sekundy są 2 EV różnicy.

Można w jednostkach wartości ekspozycji wyrazić również bezwzględną ilość światła jaka jest potrzebna do poprawnego naświetlenia kadru. Nieco upraszczając, światłomierz dokonując pomiaru ustala wartość EV dla konkretnego kadru. Określa ile EV światła jest potrzebne by obraz na naświetlonym materiale osiągnął „średnią” szarość.

-10EV w takim rozumieniu oznacza np.
ISO 100, f/4, 1/60 sekundy
choć może oznaczać też
ISO 200, f/2, 1/500 sekundy

ale o tym za chwilę.

Bezwzględne EV sceny łatwo wyliczyć z poniższego wzoru, dysponując pomiarem ze światłomierza:

EV= fw + tw + ISOw

Gdzie:
fw – różnica stopni przysłony względem przysłony f/1
tw – log2(mianownika czasu otwarcia migawki)
ISOw – log2(wartości ISO/100)
dla tych co nie pamiętają matematyki:
ISO 100 = 1, ISO 200 = 2, ISO 400 = 4, ISO 800 = 5, ISO 1600 = 6...

Przykłady:

Aparat ustawiony na 1/125 sekundy przy przysłonie 5,6 i ISO 200 (zerkając do tabelek powyżej):

  • (przysłona f/5,6) -5EV (czas migawki 1/125) – 7EV (ISO 200)+ 1EV = -11EV – na materiale światłoczułym zarejestruje się 211 (2048) razy mniej światła w stosunku do 0EV.

Aparat ustawiony na 1/500 sekundy przy przysłonie 11 i ISO 800:

  • (przysłona f/11) – 7EV (czas 1/500) – 9EV (ISO800) + 3EV = -13EV – na materiale światłoczułym zarejestruje się 213 (8192) razy mniej światła w stosunku do 0EV.

Dynamika tonalna

W EV określa się też dynamikę tonalną sceny. Dynamika 6 EV oznacza, że pomiędzy punktowymi pomiarami światła dla najciemniejszego i najjaśniejszego miejsca kadru światłomierz wykazał 6 stopni przysłony różnicy lub 64 razy krótszą ekspozycję (2^6) – dobierając ekspozycję tak, by walor z wybranego punktu miał na odbitce „średnią” szarość.

Bilans = 0

Gdyby EV nie było zależne od 3 parametrów, w fotografii nie było by swobody. Jedna wartość EV – jeden rodzaj ekspozycji – kropka.

Tak nie jest i to fotograf dokonuje najważniejszego wyboru. Światłomierz mierzy światło w kadrze i określa dla niego wartość ekspozycji. Fotograf ma do wyboru kilkadziesiąt kombinacji czasu, przysłony i czułości by wyrazić swoje emocje, podkreślić elementy ważne, ukryć i uporządkować tło. Ważne by zmieścił się w podanym wcześniej wzorze

EV= fw + tw + ISOw

Tryb preselekcji czasu i tryb preselekcji przysłony automatyki aparatu służą właśnie takiemu świadomemu, twórczemu podejściu do wartości ekspozycji w fotografii.

  • Przysłona reguluje głębię ostrości – im większa wartość przesłony – tym większa głębia ostrości.
  • Czas otwarcia migawki wpływa na sposób rejestracji ruchu.
  • Czułość materiału światłoczułego wpływa na ilość szumu/ziarna w obrazie. Im wyższa czułość, tym gorszy stosunek sygnału do szumu w rejestrowanej informacji wizualnej. Wysokie ISO to również mniejsza pojemność tonalna. Wzrost ISO to jednak „dodatnia” wartość ekspozycji, dzięki wysokiej czułości można używać krótszych czasów migawki (by uniknąć rozmazań ruchu obiektów czy drżenia ręki fotografa) lub większej przysłony – by zwiększyć głębię ostrości.

Korekta ekspozycji (dodanie lub ujęcie EV) w trybie priorytetu przysłony (A, Av) wpływa na zmianę czasu ekspozycji. Korekta ekspozycji w trybie priorytetu czasu migawki (S, Tv) wpływa na zmianę przysłony.